فصل دوم

آگاهانه زیستن
چند سال پیش سرینا که یکی مشاور مدیریت است ، به من گفت : " من تصور می کنم که اگر از همان آغاز به مردی که به او ازدواج می کنیم توجه کنیم ، کمتر با رفتارهای غیر منتظره از جانب او مواجه خواهیم شد اغلب افراد با رفتارشان کاملا به وضوح نشان می دهند که چه کسی هستند . مشکل اصلی این است که ما غالبا تمایلی به توجه کردند نداریم و یا این که خود را غرق در افکار پوچ یا واهی می کنیم و سپس از شوهر خود عصبانی می شویم چون او مطابق خیال ما نبوده ـ و هرگز نیز وانمود نمی کرده که آنگونه باشد . اما اگر مایل باشیم که با چشمانی باز نگاه کنیم و هرچه را که وجود دارد ببینیم ـ و هنوز با علاقه شدید عشق بورزیم ـ این همان چیزی است که من آن را " عشق رمانتیک بالغ " می نامم .
من او را زنی با خودباوری فوق العاده دیدم و یکی از دلائل ، اظهارات او بودند . او شخصی بود که آگاهانه می زیست. برای واقعیت احترام زیادی قائل بود و باسطح بالایی از آگاهی نیز عمل می کرد . هیچ کاری تا این حد به شخص قدرت نمی دهد و درک علت آن هم ساده است .آگاهانه زیستن هم علت و معلول خودباوری است . به هر میزان که شما آگاهانه تر زندگی کنید ، به فکر خود اطمینان بیشتری پیدا کرده و برای شخصیت خود احترام بیشتری قائل می شوید . هر قدر به ذهن خود اطمینان داشته باشید و به شخصیت خود احترام بگذارید آگاهانه زیستن طبیعی تر به نظر می آید .
در واقع اگر ما ناآگاهانه با جنس مخالف برخورد کنیم ناآگاهانه ازدواج کنیم و ناآگاهانه با همسر خود ارتباط برقرار کنیم ، دو خطر قابل پیش بینی است : یکی برای خودباوری ماو دیگری برای روابط ما .
زنی در روان درمانی از من پرسید " اما در مورد روابط عاشقانه چطور ؟اگر شما از همه چیز آگاه باشید ، آیا دیگر هیجانی وجود خواهد داشت ؟" ومن پاسخ دادم آیا منظورتان این است که اگر شما بدانید که چه می کنید ، این دیگر هیجان آور نیست ؟" و او شرمگینانه لبخند زد .
حقیقا این است که بسیاری از مردم به گونه ای عمل می کنند که گویا ، آگاهی نامطلوب است . نه تنها به این دلیل که آگاهانه عمل کردن مستلزم تلاشی است که مایل به صرف آن نیستند بلکه به دلیل این که آگاهی بیشتر ، آنها را در تماس با حقایقی قرار می دهند با آنها مواجه نشوند .
اگر ترجیح می دهیم که به علائم خطری که یک فرد اشتباه کار از خود نشان می دهد بی توجهی کنیم ، در این حالت از درام یک رابطه عاطفی جدید رنج می بریم که پس از آن درام یک ضربه ی عاطفی و گیجی قرار دارد که این خود ، درامی از تلخ کامی و غم را به دنبال دارد و پس از آن هیجان تند بازی کردن این نقش دوباره و دوباره با شخص اشتباه کار دیگری قرار دارد . معمولا زمانی که من به این مثال اشاره می کنم مستمعین در حالی که از درک این واقعیت دچار شوک شده اند ، می خندند . یک فرد با شوخی گفت :"چه کسی می خواهد که از ناراحتی و لرزش رهایی یابد ؟" پاسخ این است : زنانی که می دانند عشق و شادی ، بیشتر با بینش فراهم می شود تا بی بصیرتی ".
بعضی اوقات احساس ناامنی ما ، آگاهانه عمل کردن را مشکل می سازد. زنی در یکی از مراجعاتش به من گفت : " اگر مایل بودم آنچه را که می دانم اعتراف کنم و خود را فریب ندهم  ، هیچ وقت به زندگی با والتر ادامه نمی دادم . اما بیم دارم که قادر نباشم کار بهتری انجام دهم ، بنابراین چشمانم را می بندم  و وانمود می کنم که نمی دانم " بیمار دیگری به نام السی که در مراحل درمان جلوتر بود با غرور گفت . " من به یکی از همکاران مرد خود به شدت علاقمند شده بودم . یک روز برای نوشیدن قهوه به اتفاق بیرون رفتیم . طریقه ای که او درباره ی زنان صحبت می کرد به من فهماند که برای زنان ارزشی قائل نیست .
بنابراین من مجبور به انتخاب بودم : در مقابل آگاهی و شناختی که از او به دست آورده بودم ، کماکان رابطه ام را با او ادامه داده ، خود را در معرض رنجهای آینده قرار دهم و یا درهمان لحظه او را رها کنم . من به این فکر کردم که به اندازه ی کافی در زندگی رنج برده ام ، بنابراین بسیار مؤدبانه اظهار کردم که دیگر به او علاقمند نیستم ".
من علاوه بر فعالیتهای روان درمانی ، به عنوان مشاور سازمانهای تجاری هم فعالیت می کنم . در هر سطحی از سازمان تشخیص این که چه کسی در اوج آگاهی است و چه کسی از نظر ذهنی در وضعیتی با پیشرفت اندک است ، بسیار ساده است . شما می توانید این در سؤالاتی که افراد مطرح می کنند (یا مطرح نمی کنند )متوجه شوید . زمانی که مارول سیو چهار ساله در شغل جدیدی به استخدام شرکت بیمه درآمد ، هرکاری را که برای کسب مهارت بیشتر نیاز داشت ، انجام داده و همیشه به دنبال روشهایی بود که کارش را به صورت اثر بخش تری انجام دهد .
علاوه براین به منظور این که شایسته تر شده ، پیشرفت کند و در سطحی که آغاز کرده ، باقی نماند همواره در جستجوی درک بیشتر محیط کار خود بود . آرزوی اصلی او آموختن بود ـ و بدین ترتیب به رشد در اعتماد به نفس ، بهره وری و قابلیت هایش ادامه داد .
زمانی که آنجی در همان شرکت استخدام شد ، تصور کرد که اگر روال معمول انجام وظایف محوله را فراگیرد و حساسیت منفی در دیگران ایجاد نکند می تواند ، به امنیت و ثبات دست یابد .چالش های کاری هیچ جذابیتی برای او نداشتند و همه افکار او بر آرزو برای یک زندگی بدون مجادله متمرکز بود . او در پائین ترین سطح خود آگاهی لازم برای انجام وظایف اصلی خود کار می کرد و هیچ خلاقیتی از خود نشان نمی داد . او تصور می کرد که علایق در آن چه که در هنگام کار انجام می دهد ، قرار ندارد بلکه در آن چیزی است که بعد از کار انجام می دهد ـ یعنی معاشرت با دوستان . دید او به ندرت از محل کارش فراتر می رفت . او در مورد این که شغلش تا چه میزان با ساختار کلی شرکت تناسب دارد ، هیچ حس و علاقه و کنجکاوی نداشت . ساعت کوچکی در مقابل خود گذاشته بود تا دقیقا ساعت پنج ، یعنی زمان رفتن به خانه را به او نشان دهد . هنگامی که سرپرستش با اشتباهات آنجی در کار روبه رو می شد ، او عذر خواهی می کرد و از نظر درونی هم به شدت احساس سرخوردگی می کرد و زمانی هم که مارول ترقی کرد و او خود نکرد ، احساس  سر در گمی و انزجار به وی دست داد .
روشهای مارول و آنجی ، جدای از نتایج علمی که بر سرنوشت شغلیشان داشت ، تاثیراتی نیز برخودباوری آنها گذاشت ، دراولی تقویت و در دومی تضعیفی شد .
البته آنجی نماینده ی نقطه ی ماکزیمم است ، اما الگوی اصلی او الگوی است که در درجات متفاوت یافت می شود . ما می توانیم در محل کار خود به میزان قابل توجهی هوشیارتر از آنجی باشیم ولی با وجود این حتی نزدیک به پتانسیل خود هم نباشیم .اگر عدد ده، امتیاز حد مطلوب آگاهی باشد و امتیاز آنجی مثلا دو باشد ، امتیاز شما در کجا قرار دارد ؟
یک تکنیک مؤثر برای تحریک خودآگاهی،خود بهسازی و خود درمانی ، روش تکمیل جمله است . من در کار درمان ، نوعا تکالیفی می دهم که در آنها اگر هدف آموزش قرار گرفتن درسطح بالایی ازآگاهی باشد ـ ازبیماران میخواهم که هر روز صبح 6 تا 10 جمله ی تکمیلی برای هر یک از فرازه های زیر به مدت یک یا دو هفته بنویسند :
اگر می خواستم 5 درصد آگاهی بیشتری در فعالیتهای روزانه ی خود داشته باشم ، _________          
اگر می خواستم 5 درصد آگاهی بیشتری در انتخابها و اعمال خود داشته باشم ، __________
اگر می خواستم 5 درصد آگاهی بیشتری در روابط مهم خود داشته باشم ، ___________
موضوع مشکل در باره ی آگاهانه عمل کردن عبارت است از _________
پاداش آگاهانه عمل کردن ممکن است عبارت باشد از ___________
من در حال آگاه شدن هستم ، _____________
هنگام انجام دادن این تمرین ، برای فکر کردن (دوباره نوشتن یا حذف کردن ) مکث نکنید و تا حد امکان به سرعت بنویسید ـ تنها تکلیف ، کامل کردن دستوری فرازه است . اگر چیزی به ذهنتان نرسید ، جمله ای خلق کنید .هرچه خواستید بنویسید ، ولی به هر حال چیزی بنویسد .
اگر این تمرین را روزانه انجام دهید . بعد از مدت دو هفته در مورد آنچه که آموخته اید و افقهایی که بر روی شما گشوده شده ، متحیر خواهید شد .