فصل یازدهم
حسادت
اغلب از من سئوال می شود که حسادت همیشه بیانگر سطح پائینی از خودباوری است و یا آیا افرادی با خودباوری بالا اصلا چنین احساس رنج آوری را تجریه می کنند ؟
پاسخ مجمل به چنین سئوالی این است که در اغلب موارد (البته نه تنها همیشه یا لزوما) حسادت نشان دهنده ی این است که خودباوری فرد در سطح مطلوبی قرار ندارد . شرایطی وجود دارد که مردان و زنانی که از اعتماد به نفس برخوردار هستند نیز حسادت را تجربه می کنند .
عشق شدید یا عشق رمانتیک در برگیرنده ی آرزویی برای انحصاری نمودن عشق و توجه طرف مقابل است و نتیجتا ، بخشی از این احساس رنج آفرین به دلیل فقدان این انحصار است . مانند زمانی که همسر شخصی به کس دیگری توجه کرده و عشق می ورزد . در صورتی که کسی این احساس را حسادت بنامد، باید گفت که این حالت طبیعی است و هیچ اشاره ای به خودباوری صاحب آن ندارد .
البته هر کسی علاوه بر این احساس رنج آفرین ، احساس کند که عزت نفسش هم صدمه دیده ، باید گفت که او مشکل خودباوری دارد که قبل از به اصطلاح بیوفایی همسرش هم در او وجود داشته است . ژان که صاحب یکی مؤسسه ی بهداشتی بود می گفت :" اگر همسرم با عشق ورزیدن به زن دیگری به من خیانت کند ، من چه ارزشی خواهم داشت ؟ او باعث شده که خودباوری من تا حد صفر تنزل پیدا کند "مسئله این نبود که ژان در چنین شرایطی که حسادت طبیعی است احساس رنج می کند ، مسئله در جمله ی است که او درباره ی خود استنتاج کرده است.
فردی که در وهله ی اول از خودباوری بالایی برخوردار است هرگز تصور نمی کند که شخص دیگری که هیچ کنترلی بر عمالش ندارد قادر باشد به خودباوری او صدمه زند ، ما تنها مسئول اعمال خودمان هستیم . رفتار هیچ کس دیگری نمی تواند بازتابی بر ارزش ما داشته باشد ( اگر ما آن رفتار را مورد حمایت یا تایید قرار ندهیم ) . این درسی بود که ژان باید می آموخت .
حسادت عموما ، در برگیرنده ی حالاتی مانند اضطراب ، خشم ، رنج ، احساس خطر و تهدید و تصور مطرود و رها شدن می باشد که در پاسخ به رابطه (واقعی یا خیالی ) همسر با فرد دیگری ، بروز می کند .
بعضی از مردم به این دلیل احساس حسادت می کنند که عمیقا فاقد اعتماد به نفس هستند و دائما با انتظار مطرود یا رها شدن زندگی می کنند اما علاوه بر بی وفایی طرف مقابل ، عوامل دیگری نیز وجود داردند که می توانند حسادت را در افرادی با اعتماد به نفس و یا افرادی فاقد اعتماد به نفس تحریک نمایند . حسادت می تواند ناشی از این بیم عمومی باشد که عشق و شادی محکوم به نابودی و فنا است . بعضی از افراد زمانی که می بینندفردی علاقه و توجه کسی را دریافت می کند که خود طالب آن هستند ، احساس  حسادت می کنند و حسدت در یک رابطه ی جدید ممکن است ناشی از تجربیات تلخ گذشته از خیانت همسر سابق باشد .
آشکارا هر قدر که ما از اعتماد به نفس بیشتری برخوردار باشیم ، به همسرخود اطمینان داشته باشیم و احساس کنیم او به ما عشق می ورزد ، احتمال کمتری وجود دارد که حسادت ار در اشکال حاد آن تجریه کنیم . ما گاه گاهی احساس حسادت می کنیم بدون این که فردی حسود باشیم .
اگر سئوال شود که آیا عشق رمانتیک با تصور از دست دادن عشق ، به طور اجتناب ناپذیری دربرگیرنده ی احساساتی مانند رنج یا ترس ، حتی در افرادی با اعتماد به نفس می باشد ؟ پاسخ مثبت است . اما اگر سئوال شود که آیا اضطراب ، رنج ، یا خشم ، در مورد رقبای احتمالی ، بخش غیر قابل اجتنابی از عشق در همگان است ؟ پاسخ منفی خواهدبود.
اما فرض کنید که ما احساس ناامنی میکنیم و تمایل به حسادت ورزیدن داریم . ما می توانیم چه کاری انجام دهیم که این احساسات را به گونه ای هدایت کنیم که به روابط ما لطمه نزنند ؟
رمانی که ما احساس حسادت می کنیم ، اغلب با افسردگی و کناره گیزی واکنش نشان می دهیم که باعث می شود همسرمان احساس ناراحتی و طرد شدن نماید . عکس العمل دیگر در هنگام حسادت ، خشم است که باعث تحریک حالت تدافعی و خصومت می شود . هر دو عکس العمل منجر به تشدید وضعیت حاد می شود و برقرار نمودن ارتباط را تقریبا غیر ممکن می سازد . بنابراین باید واکنشهایی را که مفیدتر هستند بیاموزیم .
کلارا یک منشی دادگاه بود ، هنگامی که در مهمانی دید همسرش با زن دیگری مشغول صحبت بسیار گرم و دوستانه است . فورا عصبانی و تند مزاج شد ولی شوهرش همه چیز را انکار کرد ، و بدین ترتیب آنها چند روز به ندرت حتی کلمه ای با هم صحبت کردند . بعد از طی مراحل روان درمانی او آموخت که پس از مشاهده ی این کار شوهرش به او بگوید :" با این کار تو ، من کمی احساس نگرانی کرده و ترسیدم و شروع به خیال بافی در مورد این که مرا ترک خواهی کرد ، نمودم " او کنترل احساسات خود را به دست گرفت و بای به وجود آمدن جوی که صحبت دوستانه در آن ممکن باشد ، حداکثر توان خود را به خرج داد . او خشم خود را انکار نکرد با تصدیق این که در چنین موقعیتهایی عصبانیت او قابل درک است ولی در برقراری ارتباط با همسرش مصالح او را تامین نمی کند . شوهرش به دلیل این که تصورنکرد مورد حمله قرار گرفته ، له دفاع از خود نپرداخت . او به آرامی به سخنان کلارا را گوش کرد و تصدیق نمود که با آن زن گپ می زده و به طور غیر عمدی باعث اذیت و آزار همسرش شده است ، مشکل در همان زمان حل نشد ولی از این طریق راه برای جست وجویی عمیقتر و راه حلی پرمعناتر گشوده شد .
ماباید احساسات خود را بشناسیم ، آنها را بپذیریم ، درباره شان صادقانه صحبت کنیم و اجازه ندهیم که ما را به رفتاری سوق دهند که موجب آسیب رساندن به روابطمان شود .
اگر عکس العمل اولیه ما کناره گیری همراه با سکوت باشد نیز به روابطمان زیانهای بسیاری وارد خواهد آمد .تنها راه حل ، برقراری یک ارتباط صادقانه به دور از اتهام می باشد که در آن با صداقت از احساساتمان شخن می گوییم .
لورن یک کارگزار سهام بود که از حسادت خود به دلیل توجه سایر زنان به شوهر خوش تیپ ، شکایت می کرد . او تاکید می کرد که همسرش با رفتار خود باعص جلب توجه زنان می شود . وقتی از او پرسیدم که مایل است شوهرش چگونه به طریقی دیگر رفتار کند ، پاسخی نداشت . من او را تشویق کردم که به جای سکوت ، درباره ی نگرانی هایش با همسرش صحبت کند . در صحبتهایش آرام آرام روشن شد که شوهر لورن از اینکه مرکز توجه زنان باشد لذت می برد بعد از مدت کمی مقاومت ، همسر لورن موافقت کرد تا محتاطانه تر عمل کند و لورن نیز موافقت کرد که ترس خود را کنترل کند و درباره ی آن صحبت کند و همیشه به یاد داشته باشد که شوهرش ، مانند پدرش نیست که به دلیل ازدواج با زنی دیگر لورن و مادرش را زمانی که لورن فقط دوازده سال داشت ، ترک کرد.
اگر در زندگی مشترک ما شخصی هستیم که با عمل خود (گپ بسیار دوستانه و نزدیک با فرد دیگری ) موجب تحریک حسادت همسر خود شده ایم ، اولین مسئولیت ما این است که صادق و را ستگو باشیم . اگر آنچه را که همسرمان درباره ی عمل ما مشاهده کرده و به ما بیان نموده ، منکر شویم ، تنها اضطراب او را تشدید نموده ایم و تصدیق کرده ایم که برای حسادت کردن عاملی وجود دارد .
لیندا که یک ویراستار است گفت :" زمانی که باب مرا متهم به صحبت بسیار دوستانه و نزدیک با مرد دیگری کرد ، اولین واکنش من انکار آن بود و به او گفتم که این تصوری است بیش نیست . من باید می آموختم که تحت نفوذ و تسلط ترس از سرزنش شدن قرار نگیرم . این ترس باعث می شد که من آنچه را که آشکارا واقعیت داشت انکار کنم . بعضی اوقات دوست دارم که توجه مردان را به سوی خود جلب کنم . زمانی که این موضوع را به باب اعتراف کردم او احساس راحتی بیشتری نمود و گفت که می تواند این موضوع رابهتر درک کند درک او مرا وادار کرد که با احساساتم بهتر رو به رو شوم ، بدون این که تحت کنترل آنها قرار گیرم ، آنها را تجربه کنم و به طور نامناسبی رفتار نکنم که زمینه ای برای ناراحتی یا رنج او فراهم شود .
حسادت در هرشکلی رنج آور است . باید این حس چه در خود یا در همسرمان با دلسوزی برخورد کنیم ، آنگاه که ما شهامت می یابیم که ترس و رنجی را که زیر بنای حسادت است کشف کنیم ، این حس تقلیل می بابد ـ و به موازات آن خودباوری ما رشد می کند .