فصل دوازدهم
اظهار خشم
مشکل بعضی از ما این است که در هنگام عصبانیت سخنان بسیار نارحت کننده ای می گوییم که بعدا موجب پشیمانی مان می شود و برخی دیگر از ما هم در این هنگام اصلا درباره ی احساسات خود سخن نمی گوییم .
عصبانیت اغلب یک احساس دردسر آفرین است . متاسفانه وقتی که ما کودکی خود را پشت سر می گذاشتیم هرگز کسی به ما نیاموخت که چگونه با عصبانیت خود رو به رو شویم  .آنچه اغلب به صورت ضمنی به ما گفته می شد ، این بود که اگر ما آدم خوبی باشیم ، عصبانیت را تجربه نخواهیم کرد ، چه رسد به این که بخواهیم آن اظهار هم بکنیم .
ولی با وجود این ، همه ی ما لحظاتی از عصبانیت را تجربه می کنیم . بدون توجه به این که تا چد حد به آن اهمیت می دهیم ، بعضی اوقات از همسر ، فرزندان یا دوستانمان عصبانی می شویم .
معمول ترین اشتباهی که هنگام عصبانیت مرتکب می شویم ،عبارتست از حملات فردی ، تفسیر اخلاقی یا روان کاوانه مانند : تنها یکی فرد عصبی شدید این گونه رفتار می کند ! شما درست مثل مادرم هستید ، نارحت ترین آدمی که در طول زندگی ام دیده ام ، شما واقعا نفرت انگیز هستید ! هدف چنین سخنانی خودباوری شخص است ، چنین سخنانی باعث تحریک حالت تدافعی فرد و حمله متقابل او می شود .
آیا شما می خواهید که ذهن طرف مقابل درگیر تلاش برای درک نکته ی مورد نظر شما شود یا درگیر دفاع از خود . ترور شخصیت . همیشه ذهن فرد را از مسئله ی اصلی منحرف ساخته و درگیر دفاع از خود و خود توجیهی می کند . اگر هدف اصلی شما آزردن طرف مقابل است ، ترور شخیت روش خوبی برای این کار است . ولی اگر هدف شما ایجاد تفاهم ، درکی متقابل و برطرف ساختن مشکل است ، این کار متناقض با هدف شماست .
پس روش مناسب برای اظهار خشم چیست ؟ من مراحل ذیل را پیشنهاد می کنم : براساس حقایق و واقعیات ، عاملی را که باعث تحریک خشم درشما شده به صورتی که شنونده دقیقا درک کند ، توصیف کنید . بعضی اوقات افراد به مدت ده دقیقه با صدای بلند صحبت می کنند ، قبل از این که طرف مقابل حتی علت ناراحتی را دریابد . مثلا بگویید :" شما اغلب هنگامی که من با شما مخالف هستم ، سخنان تحقیر آمیزی می گویید ..."
احساسات خود را توصیف کنید :" ... و این باعث می شود که احساس رنجش و اهانت کنم. "
آنچه راانتظار دارید انجام شود ، توصیف کنید . مثلا بگویید :" اگر فکر می کنید زمانی که با شما مخالف هستم ، اشتباه می کنم با مباحثه و استدلال به من پاسخ دهید . به طعنه و توهین شخصی  متوسل نشوید . "
اگر شما قادر هستید که در هنگام عصبانیت آرام باشید بسیار خوب است ، ولی شما هیچ اجباری ندارید که باصدایی آرام سخن بگویید . شمابرای عصبانیت خود حق دارید . آنچه اهمیت دارد مضمون آن چیزی است که می گویید .
دراین قسمت مثالی از ارتباط اثر بخش ارائه می کنیم :" زمان زیادی به طول انجامید تا بیاموزیم با شما چیزهایی که باعث آزارم می شوند ، سخن بگویم و این همیشه برایم آسان نبوده ، حتی الان هم آسان نیست . وقتی با شما صحبت می کنم ، شما بدون هیچ عکس العملی گوش می دهید و تغییری در رفتار شما به نظر نمی آید . و احساس ناامیدی ، بیچارگی و عصبانیت می کنم. برای من اهمیت زیادی دارد که شما بعد از شنیدن سخنانم ، از افکار و احساسات خود با من سخن بگویید . "
برای شنونده ، گوش دادن و پاسخ  دادن آسانتر خواهد بود ، چون که در این نحو سخن گفتن نه توهینی بود و نه حمله یا تهدیدی .
در موقعیتهای حاد ، گفتن این جمله اشکالی ندارد ، " من احتیاج به زمان دارم ، من خیلی عصبانی هستم و مطمئن نیستم که در این حالت به درستی سخن سخن بگویم . "
برخلاف عده ای که خشم خود را به روشهای مخرب بیان می کنند ، عده ای هستند که در سکوت با این احساس که " من چه کسی هستم که مخالفت خود را بیان کنم ؟ چه کسی هستم که از خود دفاع کنم " ، رنج می برند .
لویس متاهل بود و به طور داوطلبانه در یک بیمارستان محلی کار می کرد . او شکایت می کرد که " هر وقت مادر شوهرم برای دیدن ما به بیمارستان می آید ، تنها با پسرش صحبت می کند و به گونه ای رفتار می کند که گویا من حضور ندارم . " او می گفت از این که عصباینت خود را نشان دهد ، وحشت دارد : " من باید به او می گفتم ... " او با ناتوانی در جستجوی کلمه ای بود " من باید به او می گفتم تو خیلی پست هستی ، واقعا بی ملاحظه هستی ، تو فردی حقیر و سزاوار خواری هستی ..."
من از او پرسیدم به جای آن ، گفتن این جمله چطور است " من مایلم با شادی چشم انتظار آمدن شما باشم . اما زمانی که می بینم شما فقط با پسرتان صحبت می کنید و با نادیده گرفتن به من گونه ای رفتار می کنید که گویی حضور ندارم ، خوشحالی از حضو شما یا انتظار کشیدن برای آمدن شما برای من غیر ممکن می شود.
او فورا جواب داد : " آه ، گفتن این سخنان وحشت آورتر است ."
زمانی که به او گفتم که من در جملات خود نه کلمه ی توهین آمیزی گفتم و نه فریاد زدم او پاسخ داد :" بله ، درجملات من با همه ی توهین هایی که داشت ، تمرکز روی او بود ، من درباره ی خودم صحبت نمی کردم . این ایمن تر است . در جملات شما تمرکز بر روی من و احساسات من است . برای گفتن جملات شما ، من مجبور به گونه ای رفتار کنم که انگار احساساتم مهم هستند ."
دقیقا ، یکی از روشهای نمود خودباوری ، احترام گذاردن به احساسات ،نیازها و شان خود است . یعنی رفتار با خود به عنوان فردی ارزشمند . افرادی که سطح پائینی از خودباوری دارند از این خود ـ تاییدی وحشت دارند ولی میتوان بر این ترس چیره شد .
ماباید بیاموزیم به آنچه که روان شناس کودکان هایم گینوت فقید ، "عصبانیت بدون توهین " می نامید ، عمل کنیم . عمل به آن به طور طبیعی و ذاتی ظاهر نمی شود و یاد گرفتن آن نیز اصول و قواعد خاصی دارد . برای برخی از ما ، لویس ، این قاعده شامل این است که یاد بگیریم اصلا سخن بگوییم . برای دیگران یاد گرفتن ، نشان دادن اعتراض ، یا مخالف خود بدون به کاربردن کلمه ای تحقیر آمیز یا آزاد دهنده ، می باشد .
درهنگام آموختن هنر "خشم بدون توهین "پرسیدن این سئوال مفید خواهد بود " آیا هدف من تحقیر و توهین است یا برانگیختن حالت تفاهم و ایجاد تغییر ؟" یا " آیا هدف من عقده گشایی است یا برقراری ارتباطی سازنده ؟ "
بسیار مهم است که ما قادر باشیم هنگامی احساس می کنیم به گونه ی بدی با ما رفتار شده یا ارزشهای مامورد حمله قرار گرفته ، صحبت کنیم . آنچه که باید در آن مهارت پیدا کنیم ، فرونشاندن یا جلوگیری از همه احساسات خشم یا اعتراض نیست بلکه هنر برقرار نمودن ار تباطی سازنده است ـ به معنای ارتباطی که نتایج مطلوب را به بار می آورد .
مطمئنا موقعیتهایی وجود دارد که بیان نمودن خشم در آن لحظه ما را به اهدافمان نائل نمی کند . اما در موقعیتهایی که ما خشم مان را اظهار می کنیم بیایید تا آن را به صورتی بیان کنیم که ما بیشترین شانس را می دهد که دیگران سخنانمان را بشنوند و به طور مناسبی پاسخ دهند . روزی این مهارت اساسی در مدارس به کودکان آموزش داده خواهد شد.