فصل چهاردهم
اضطرابِ موفقیت
خودباوری در تعقیب اهداف به ما انرژِی و نیرو می بخشد . به ما اجازه می دهد تا با کسب موفقیت ها احساس رضایت و خشنودی بیشتری کنیم .زمانی که خودباوری ما بالاست ، موفقیت به نظر ما طبیعی . مناسب جلوه می کند .
اگرچه زمانی که خودباوری ما ضعیف است ، موفقیت باعث اضطراب می شود و ضطرای هم به خودی خود باعث تحریک رفتار خودشکنانه می شود . امروزه ، همانگونه که زنان بیشتری وارد محلهای کار می شوند و برای خود حرفه و کسب و کار راه می اندازند، با فراوانی قبل ملاحظه ای با انواعی از این مشکل در بین آنها ، مواجه می شوم .
من این مشکل را اضطراب موفقیت می نامم . این حالت احساس ترس و وحشتی اتس که افرادی با خودباوری پائین ، زمانی که زندگی کاریشان به خوبی پیش می رود و با دید عمیق آنها در مورد خودشان و آنچه که تصور می کنند برایشان مناسب است در تضاد است، دچار آن می شوند .
ژان که مالک شعباتی از فروشگاه های کوچک بود می گفت : " من همیشه بلند همت ، پرکار و پرانرژی بوده ام . زمانی که با دیوید که یک پزشک متخصص است و نسبت به من خیلی کمتر کاری و فعال است ازدواج کردم با خودم گفتم تفاوتهای بین ما اهمیتی ندارد چون که او انسانی خونگرم و احساساتی است و چیزی که اهمیت دارد نیز همین است .اما هنگامی که در حرفه خود موفق شدم ، به احساس گناه در مورد دیوید کردم ، چرا که من از او خیلی موفقتر بودم . همچنین این واقعیت که او فردی بی انگیزه بود باعث عصبانیتم می شد . ندای درونی به من می گفت " از زنان انتظار نمی رود که در کارشان موفق باشند ؛ آنها نباید از شوهرانشان پیشی بگیرند . " آنقدر در احساس گناه خود غوطه ور شدم که شروع به دعوا و مجادله با مشتریان کلیدی و ممهم خود کردم ـ حرفه وکارم شروع به نقصان نمود . حالابعد از سه سال و کابوسهای فراوانی که پشت سر گذاشتم می خواهم سعی کنم حرفه و کارم را از نو بسازم . اما باید اول بدانم که چه اشتباهی مرتکب شدمو چرا ، تا هنگامی که دوباره به موفقیت نایل شدم ، همان الگوی قبلی را تکرار نکنم ."
النور که یک وکیل بود می گفت : " هر قدر پول بیشتری کسب می کنم ، خوابیدن بدون مصرف قرص خواب برایم مشکلتر می شود .همیشه فکر می کنم یک جای کار اشتباه است . یک چیز مناسب من نیست ، هرگز تصور نمی کردم که چنین موفقیتی را کسب کنم . "
تونی که یک هنرپیشه ی زن بسیار کوشا و پرتلاش بود ، میگفت : " هر زمان که با یک فرصت طلایی کاری رو به رو می شوم ، کار احمقانه ای انجام میدهم که آن را خراب می کند . دیر به سر کار میروم ،جملاتی را باید از حفظ بگویم فراموش می کنم ، باستاره ی فیلم گستاخی می کنم ، با کارگردان مجادله می کنم . هرچه درباره ی آن میاندیشم درکارم نمود پیدا می کند ـ و چشم انداز موفقیت مرا به وحشت می اندازد . "
میشل مامور خرید در شعبه ی بزرگ یک فروشگاه است به یاد می آورد که مادرش همیشه به او می گفت : " چه کسی به تو گفته که باید شاد باشی ؟" میشل می گفت ، هنوز صدای مادرم در ذهنم طنین انداز است که با پرخاش به من می گفت : تویک روشنفکر نیستی ، دنیا هم بی نظیر نیستی " سه دفعه در شرف رسیدن به موفقیت بودم و هر دفعه کاری کردم که باعث خراب شدن موقعیت ام شد .یک بار می توانست تصادفی باشد، اما سه دفعه نه ! من خودم باعث این کار هستم . اگراین کارها را نمیکردم ترسم از حداعلی می گذشت . فکر موفق شدن برخلاف پیش بینی های مادر وربدون دعای خیر او ، مرا به وحشت می انداخت .و این شبیه شناور بودن در خلاء بود .
بعضی اوقاات ترس از موفقیت ، شکل تغییر یافته ی آن چیزی است که در واقع ترس از شکست است ـ ترس از این که قادر نباشیم ،موفقیتهایمان را حفظ کنیم . اما لزوما همیشه این طور نیست . ماممکن است ترس شدید از موفقیت را به این دلیل تجربه کنیم که احساس می کنیم که لایق و شایسته ی آن نیستیم یایان که موفقشدن را همراه با مطرود شن و فقدان عشق( مادر ، پدر ، وشوهر یا هرکس دیگری ) می دانیم .
رمانی که ما احساس اضطراب می کنیم ،طبیعی است که به دنبال راههایی برای تقلیل آن می گردیم . ممکن است قرص آرام بخش مصرف کنیم ، پرخوری کنیم ،رو به ورزش آرام دویدن کنیم ،به خرید برویم نوشیدنی بنوشیم یا این که در جستجوی از میان برداشتن علت اصلی اضطربمان باشیم . اگر موفقیت باعث شود که احساس اضطرای کنیم ، ممکن است راههایی را جستجو کنیم که موفقیتمان را به سطح پائین تر و قابل تحمل تر برساند . ممکن است تلاشهای خودرا کمترکنیم تا به این هدف خود برسیم .
این مراحل معمولا آگاهانه نیست ، زنی ممکن است بگوید: " البته ، که موفقیت حق من است نگاه کن که چقدر سخت کار می کنم !"در سطح آگاهانه این این گفته ممکن است صادقانه باشد . ولی با وجود این ، زمانی که خودباوری پائین است ، در سطحی عمیق تر ، موفقیت می تواند باعث تحریک تشویش و آشفتگی شود . این احساس غیر قابل بیان وجود دارد که " این طریقه ی زندگی ، طریقه ای نیست که از من انتظار می رود . " فرد موقتا احساس می کند که این یک اشتباه است و نمی تواند دوام داشته باشد . رازم افشا خواهد شد یا این که اشتباه دیگری بروز خواهد کرد ."
خودباوری به معنای این است که ما خود را شایسته ی چیرگی بر چالشهای اساسی زندگی و ارزشمند شاد بودن بدانیم ( که شامل ارزشمند موفق بودن هم می شود ). این احساس که ما لایق شاد بودن هستیم بدین معناست که خود شکوفایی را طبیعی و مناسب بدانیم نه به عنوان انحرافی از مسیر طبیعی که در هر لحظه ممکن است ناپدید یا محو شود .
همه ی افرادی که مشکل خودباوری دارند به یک میزان اضطراب موفقیت ندارند ، و همه ی افرادی که از اضطراب موفقیت رنج می برند نیز به طور یکسان عمل نمی کنند . شما ممکن است که آگاه باشید که موفقیت تا حدی باعث ناراحتی در شما می شود ، ولی با وجود این به سمت خود کشی شدید سوق داده نشوید . همین طور ممکن است کاملا کوششهای خود را قطع نکنید و فقط سرعت پیشرفت خود را به طوری کند کنید که سطح موفقیت شما کمتر از حدی نماید که برای شما ممکن است . و دراین حال از مانع اسرار آمیزی که به نظر نمی رسد که قادر باشید آن را دری هم شکنید ، در شگفت می آیید ، بی خبری (غافل ) از این واقعیت که منبع ناامیدی در درون شماست .
واقعیت این است که شما مستحق هر موفقیتی هستید که قادر با تلاش صادقانه کسب نمایید . اما پذیرفتن این واقعیت احتیاج به شهامت زیادی دارد . زمانی که می بینیم به سوی موفقیت درحرکت هستیم و ناگهان احساس اضطراب می کنیم ، باید بیاموزیم که کاری نکنیم ، بدین معنا که این احساس را از مسیر حرکت خود خارج کنیم . ما باید یاد بگیریم که در هنگامی که احساس اضطراب می کنیم به آرامی نفس بکشیم ، نظاره گر مراحل پیشرفتمان باشیم و هب اعماق تجربیات خود وارد شویم  و در حالی که در همین زمان شاهد آگاهی هستیم ، تحت کنترل اضطراب قرار نگیریم تا رفتاری خود شکنانه داشته باشیم . بدین ترتیب ، در طول زمان قادر خواهیم بود که ظرفیت موفقیت پیدا کنیم و می توانیم توانایی مواجهه با آن را بدون احساس وحشت و اضطراب افزایش دهیم .
ما بادی یاد بگیریم که اضطراب را هنگام بروز آن بشناسیم. و رفتارهایی را که از طریق آنها تمایل به خود شکنی پیدا می کنیم تشخیص دهیم و بدین ترتیب تلاش آگاهانه ای صرف کنیم برای پرهیز از انجام آنها .
برای سهولت بخشیدن به این یادگیری ، گاهی اوقات از بیماران خود می خواهم شش تا ده جمله ی تکمیلی برای فرازه های زیر به مدت چندین هفته بنویسند .
با تصور موفقیت من بیشتر احساس می کنم که ________________
من درهنگام کار زمانی مضطرب می شوم که ____________
یکی از روشهایی که من به خود شکنی در هنگام کار دست می زنم عبارت است از ____________________
یکی از طرقی که با آن پیشرفتم را در هنگام کار کند می کنم عبارتست از ________________
اگر امروز بتوانم به خود فرصت موفقیت بدهم ___________
با این روش ، آنها آرام آرام در می یابند که شیوه های دیگری نیز برای زندگی کردن ممکن است . موفقیت به تدریج اضطراب خود را از دست می دهد . اما بدون به خرج دادن شهامت ، شروع این مرحله ممکن نیست ، بدون پشتکار و استقامت تکمیل آن نیز امکانپذیر نخواهد بود . شادمانی خق طبیعی ماست ولی بدون تلاش و کوشش نمی توان آن را طلب کرد .